2022.03.15

บทความสรุปสัมมนา รู้จักวัฒนธรรมและค่านิยมในการทำงานของคนญี่ปุ่น

เข้าใจถึงความแตกต่าง ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่น

• รู้เขา รู้เรา | ทำงานกับคนญี่ปุ่นอย่างไรให้ราบรื่น?
• วิเคราะห์วิธีคิด ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่นผ่านประวัติศาสตร์
• ทำงานกับคนญี่ปุ่นอย่างราบรื่น เริ่มต้นด้วยการรู้จัก ‘ความแตกต่าง ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่น’

คนแต่ละชนชาติย่อมมีพื้นฐานอุปนิสัย แนวทางการทำงาน และการใช้ชีวิตที่แตกต่างกันออกไป สำหรับผู้ที่กำลังทำงานร่วมกับคนญี่ปุ่น หรือกำลังมองหาโอกาสในการทำงานกับคนญี่ปุ่นในอนาคต ก็ควรศึกษาและเข้าใจถึงความแตกต่าง ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่นเอาไว้บ้าง แม้ประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่นมักจะถูกเปรียบเทียบกันว่าเป็นสองประเทศที่มีหลายสิ่งหลายอย่างคล้ายคลึงกัน อย่างไรก็ตามก็ยังมีความแตกต่างในรายละเอียดปลีกย่อย ดังนั้น เข้าใจถึงความแตกต่าง ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่นจะช่วยให้เราสามารถทำงานร่วมกับคนญี่ปุ่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนสามารถสร้างความประทับใจ และส่งผลต่อผลการทำงานในระยะยาวได้เป็นอย่างดี
ในครั้งนี้ คุณกันตธร วรรณวสุ CEO จากบริษัท เมดิเอเตอร์ จำกัด ซึ่งมีประสบการณ์การเรียนและทำงานในประเทศญี่ปุ่นรวมกว่า 15 ปี จะพาทุกท่านไปทำความรู้จักและเข้าใจถึงความแตกต่าง ค่านิยม และทัศนคติของคนญี่ปุ่นให้มากขึ้น เพื่อให้ทุกท่านเข้าใจถึงที่มาที่ไปของคนญี่ปุ่นที่ถูกส่งมาทำงานในประเทศไทย (Japanese Expatriate) รวมถึงทำความรู้จักกับวัฒนธรรมและค่านิยมในการทำงานของคนญี่ปุ่นผ่านประวัติศาสตร์ แนวคิดทางการศึกษาโครงสร้างทางสังคม และค่านิยมที่คนญี่ปุ่นยึดถือ ตลอดจนการเปรียบเทียบความแตกต่างกับคนไทย พร้อมทั้งหาวิธีในการทำงานร่วมกันอย่างมีความสุขบนพื้นฐานความเข้าใจเพื่อให้ทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ค่านิยมพื้นฐาน 5 ประการของคนญี่ปุ่นที่จะช่วยให้คุณเข้าใจคนญี่ปุ่นมากขึ้น

หากมองในแง่ภูมิศาสตร์ ประเทศญี่ปุ่นมีลักษณะเป็นประเทศแบบเกาะ มีวัฒนธรรมแบบเดี่ยว ส่งผลให้คนญี่ปุ่นมีมีความเป็นชาตินิยมสูง อีกทั้งญี่ปุ่นเองก็เป็นอีกประเทศหนึ่งที่พบเจอกับภัยพิบัติทางธรรมชาติตลอดทั้งปี ไม่ว่าจะเป็นแผ่นดินไหว ไต้ฝุ่น หรือภัยธรรมชาติในรูปแบบอื่น ๆ ยังไม่รวมถึงฤดูหนาวที่ยาวนาน พื้นที่ที่ไม่เอื้อต่อการเกษตรกรรม และมีอัตราพึ่งพิงอาหารภายในประเทศ (Food Self-Sufficiency Rate) ต่ำเพียง 40% ส่งผลให้ธรรมชาติของคนญี่ปุ่นมีความอดทนสูง ตื่นตัว คำนึงถึงความเสี่ยง และคิดหาหนทางอยู่รอดตลอดเวลา โดยการอาศัยวิธีอยู่รวมกันเป็นกลุ่ม และแบ่งหน้าที่กันอย่างชัดเจน และแน่นอนว่าย่อมส่งผลต่อวิธีการคิดและพื้นฐานการทำงาน ซึ่งมีความแตกต่างจากคนไทยอย่างชัดเจน ซึ่งปัจจัยเหล่านี้เองได้ส่งผลต่อค่านิยมพื้นฐานของคนญี่ปุ่น ได้แก่

• การบริหารจัดการความเสี่ยงและวินัย (kiki-kanri)
คนญี่ปุ่นจะถูกบังคับให้คิดเพื่อบริหารจัดการความเสี่ยงเพื่อความอยู่รอด ดิ้นรนต่อสู้อยู่ตลอดเวลา และมีวินัยเพื่อเตรียมพร้อมควบคุมความเสียหายให้น้อยที่สุด
• การรักษาผลประโยชน์ส่วนรวมและการเสียสละ (mura-shakai)
สังคมหมู่บ้าน คือ ความจำเป็นที่ต้องอยู่ร่วมกันเป็นกลุ่ม ผลประโยชน์ของกลุ่มต้องมาก่อนเสมอ ไม่สร้างภาระให้กับคนอื่น
• การวางแผนและความอดทน (fuyu wo kosu)
การต่อสู้กับฤดูหนาว ฤดูแห่งความแร้นแค้น บังคับให้คนญี่ปุ่นต้องมีความอดทน มีการวางแผนล่วงหน้า และตั้งตารอฤดูใบไม้ผลิและฤดูร้อนของปีถัดไป
• หน้าที่ความรับผิดชอบและเมตตาจิต (giri-ninjyo)
หน้าที่และความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวม การตอบแทนคืนสู่สังคม บริษัท เพื่อนบ้าน ครอบครัว และความมีเมตตาจิต มีน้ำใจ ให้ความช่วยเหลือคนรอบข้าง สร้างสมดุลให้กับสังคม
• การเรียนรู้และการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง (muda-kaizen)
มีการเรียนรู้และพัฒนาตลอดเวลา ลด ละ ส่วนที่ไม่จำเป็น เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

3 นิสัยเด่น ๆ ของคนญี่ปุ่นที่คนไทยควรรู้


เมื่อนึกถึงคนญี่ปุ่น เรามักจะนึกถึงเรื่องของความมีระเบียบวินัย ความตรงต่อเวลา ความมีน้ำใจ ความใส่ใจ ฯลฯ ลักษณะนิสัยเหล่านี้ล้วนมีที่มา โดยมีประวัติศาสตร์ช่วยบอกเราได้อย่างชัดเจนถึงเหตุผลและที่มาของค่านิยมที่คนญี่ปุ่นยึดมั่นและปฏิบัติอันได้แก่
• คิด ขยัน อดทน ดิ้นรนตลอดเวลา – ด้วยสภาพอากาศและภัยธรรมชาติที่โหดร้าย ทำให้ต้องคิดเพื่อความอยู่รอดตลอดเวลา
• ความอยู่รอดและประโยชน์ส่วนรวมของกลุ่ม – ให้ความสำคัญกับความอยู่รอดและประโยชน์ส่วนรวมของกลุ่มเสมอ
• ความเชื่อถือเกิดจากหน้าที่และความรับผิดชอบ – ต้องทำงานในหน้าที่ของตนเองอย่างเต็มที่เพื่อแสดงความรับผิดชอบต่อความอยู่รอดของกลุ่ม

เจาะลึกประเภทของคนญี่ปุ่นจากตำแหน่งงาน

คนไทยมักจะรู้สึกว่าคนญี่ปุ่นมีลักษณะที่คล้ายกัน ทำให้ไม่สามารถแยกแยะประเภทของคนญี่ปุ่นที่เราได้พบเจอว่าเป็นคนประเภทไหน จึงมีความจำเป็นที่จะต้องมาทำความรู้จักและทำความเข้าใจคนญี่ปุ่นแต่ละประเภทให้มากขึ้นเพื่อที่จะได้สร้างความสัมพันธ์ร่วมกันอย่างเหมาะสม
• ผู้บริหาร – มีหน้าที่บริหารจัดการ และติดต่อกับสำนักงานใหญ่ที่ญี่ปุ่น
• ผู้ปฏิบัติการเฉพาะทาง – มีหน้าที่ปฏิบัติงานที่ต้องใช้ความรู้ ความสามารถเฉพาะทาง หรือประสบการณ์ของคนญี่ปุ่น
• พนักงาน (จ้างในไทย) – คนญี่ปุ่นที่มาหางานในไทยเอง มีหน้าที่เป็นผู้ปฏิบัติงานที่ต้องใช้ภาษาญี่ปุ่น
• เจ้าของธุรกิจส่วนตัว – เป็นคนญี่ปุ่นที่เคยทำงานในประเทศไทยและออกมาตั้งบริษัทของตนเอง

เป้าหมายในชีวิตและเป้าหมายการทำงานของคนญี่ปุ่น


คนญี่ปุ่นเองก็มีเป้าหมายในชีวิตและเป้าหมายการทำงานไม่ต่างจากคนไทย โดยส่วนใหญ่แล้วคนญี่ปุ่นถูกสอนให้มองเห็นวงจรเส้นชีวิตวัยเกษียณตั้งแต่เรียนมหาวิทยาลัย คนญี่ปุ่นจึงคิดถึงอนาคตระยะยาวเสมอ และมีการวางแผนชีวิตเป็นเส้นตรง บริษัทและงาน คือ คุณค่าและสิ่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจ งาน คือ ส่วนหลักของชีวิต ชีวิตส่วนตัวและครอบครัวเป็นเพียงส่วนเติมเต็ม โดยเราจะเห็นว่าคนญี่ปุ่นมักใส่ใจกับรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ของงานที่ตนเองทำ หรืออาจจะเรียกได้ว่าเป็นพวกนิยมความสมบูรณ์แบบ (Perfectionist) อีกทั้งยังชอบพัฒนาตนเองอยู่ตลอดเวลา ดังจะเห็นได้ว่าคนญี่ปุ่นมักปรับตัวให้เข้ากับสภาพสังคม มีความตื่นตัว คอยติดตาม และตามกระแสส่วนใหญ่ของสังคมเสมอ

เคล็ด (ไม่) ลับ สื่อสารกับคนญี่ปุ่นอย่างไรให้มีประสิทธิภาพ

จริง ๆ แล้ว คนไทยและคนญี่ปุ่นมีวัฒนธรรมการทำงานที่คล้ายคลึงกัน เช่น การเคารพลำดับชั้น หลีกเลี่ยงการปะทะ การเลือกใช้วิธีตักเตือนแบบอ้อม ๆ แทนการพูดตรง ๆ เป็นต้น ดังนั้น การสื่อสารกับคนญี่ปุ่นจึงไม่ใช่เรื่องยาก หากเราทราบถึงวิธีการสื่อสารกับคนญี่ปุ่นอย่างมีประสิทธิภาพ ได้แก่

• ลดระดับความคาดหวังที่มีต่อคนญี่ปุ่นในที่ทำงาน
คนไทยมักมองว่าคนญี่ปุ่นนั้นเหนือกว่า และตั้งความหวังค่อนข้างสูง แต่จริง ๆ แล้ว คนญี่ปุ่นก็เป็นคนธรรมดา ดังนั้น ควรรู้เขา รู้เรา ทำความรู้จักให้ครบทุกด้าน ไม่ใช่เฉพาะการทำงานในฐานะหัวหน้าเท่านั้น
• ระวังปัญหาความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลที่เกิดขึ้นจากการคิดและตีความไปเอง
ทั้งคนไทยและคนญี่ปุ่นมักอ้างอิงบริบทสูง จึงทำให้เกิดเข้าใจผิดกันได้ง่าย จึงต้องระมัดระวังเรื่องนี้ให้มาก
• สื่อสารด้วยเหตุผล เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหา
เราอาจเป็นฝ่ายต้องเริ่มปรับตัวเข้าหาคนญี่ปุ่น และบอกให้คนญี่ปุ่นรับรู้ และปรับตัวเข้าหาเราเช่นกัน
• ให้เกียรติและเคารพซึ่งกันและกัน
ไม่ว่าจะเป็นคนชาติไหน การให้เกียรติและเคารพคู่สนทนาถือเป็นการเริ่มต้นที่ดี
• เน้นไปที่ข้อเท็จจริง
การสื่อสารกับคนญี่ปุ่น ควรเน้นไปที่ข้อเท็จจริง (Fact-Based Communication) และใช้คนกลาง เช่น ล่าม เพื่อให้สื่อสารได้ง่ายขึ้น
• ขจัดกำแพงด้านภาษา
ปัญหาพื้นฐานของการสื่อสารไม่เข้าใจกันระหว่างคนไทยกับคนญี่ปุ่นก็คือคุยกันไม่รู้เรื่อง หมายถึงเมื่อคุยจบ เหมือนจะเข้าใจแต่แท้จริงแล้วไม่ได้เข้าใจตรงกัน ซึ่งปัญหาการคุยกันไม่รู้เรื่องในด้านกำแพงภาษา แก้ไขได้ด้วยการจ้างล่ามภาษาไทย-ญี่ปุ่นเพื่อการแก้ไขอย่างรวดเร็วในทันที หรือการเรียนรู้ภาษาของกันและกันในการแก้ไขระยะยาว

เข้าใจความแตกต่างและวิธีการทำงานร่วมกัน

ความแตกต่างของคนไทยและญี่ปุ่นในรายละเอียดปลีกย่อยยังมีอีกหลายประการ ทั้งในแง่ที่ส่งเสริมกัน และแง่ที่อาจนำไปสู่การกระทบกระทั่งกัน และนี่คือส่วนหนึ่งของความแตกต่างของทั้งสองชาติในแง่มุมต่าง ๆ

• คนญี่ปุ่นไม่ได้ไม่เข้าใจคนไทย แต่ญี่ปุ่นเป็นประเทศที่มีวัฒนธรรมแบบเดี่ยว จึงอาจไม่ค่อยมีประสบการณ์ในการทำงานในสภาพแวดล้อมหลากหลายวัฒนธรรมจำนวนมากพร้อม ๆ กัน
• เหตุผลที่หัวหน้าชาวญี่ปุ่นไม่ค่อยให้ความสนิทสนมกับคนไทยเหมือนชนชาติยุโรปก็เป็นเพราะว่าในบางครั้ง คนญี่ปุ่นอาจไม่ทราบถึงวิธีการทำงานกับคนไทย
• คนญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับผลงาน และชอบที่จะฟังความคืบหน้าของงาน เพราะเชื่อว่ากระบวนการที่ดีจะนำไปสู่ผลลัพธ์ที่ดี จึงมีแนวโน้มที่จะจัดการหรือควบคุมในทุกรายละเอียด
• สำหรับการนำเสนองาน ควรเริ่มต้นจากข้อสรุป แล้วจึงอธิบายองค์ประกอบสำคัญที่นำมาสู่ข้อสรุปแต่ละข้อ มีข้อมูลเชิงปริมาณประกอบ และจำนวนหัวข้อควรอยู่ที่ 3-5 หัวข้อ

อาจสรุปได้ว่าการทำงานกับคนญี่ปุ่นอย่างมีประสิทธิภาพ ควรเริ่มทำความเข้าใจอุปนิสัย ประเพณี วัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ร่วมกับการเรียนรู้ข้อดีของคนญี่ปุ่น แล้วนำมาปรับใช้เพื่อพัฒนาตนเอง ตลอดจนยอมรับการเปลี่ยนแปลงและจุดด้อยของตนเอง ไม่ยึดติดกับวิธีการทำงานที่เคยชิน และพยายามมองข้ามข้อไม่ดีของคนญี่ปุ่น เพียงแค่นี้ก็จะทำให้คนไทยและคนญี่ปุ่นสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่น เพิ่มโอกาสในการเติบโตในสายงานในอนาคตได้แน่นอน

Share this Contents

Recommend

ติดต่อ Meeit.biz

ติดต่อ Meeit.biz

หากท่านต้องการที่จะเข้าร่วมเป็นพาร์ทเนอร์ของ Meeit.biz หรือมีคำถามใดๆ

กรุณาติดต่อเราจากลิงก์ด้านล่าง

ติดตาม Meeit.biz

    © Copyright 2019 Meeit.biz

    เว็บไซต์ของเราใช้คุกกี้เพื่อให้ท่านได้รับประสบการณ์การใช้งานที่ดียิ่งขึ้น คลิกเพื่อดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการใช้คุ๊กกี้ของเราผ่านทาง นโยบายคุกกี้